- ទំព័រដើម
- ប្រជុំកងធម៌
- _>ធម៌ពួក០១-០៥
- _>ធម៌ពួក០៦-១០
- _>ធម៌ពួក១១-១៥
- _>ធម៌ពួក១៦-២០
- _>ធម៌ពួកផ្សេងៗ
- អក្សរសាស្ត្រ
- _>តែងសេចក្ដី
- _>វេយ្យាករណ៍
- _>អក្សរសិល្ប៍
- _>ប្រវត្តិកវីនិពន្ធ
- _>បទសម្ភាស
- គតិអប់រំ
- _>អប់រំសុខភាព
- _>ច្បាប់ក្រមង៉ុយ
- _>កូនមាសឪពុក
- _>សុវណ្ណសាម
- _>ទស្សន:ជីវិត
- បណ្ណាល័យ
- _>ការបង្កើតបណ្ណាល័យ
- _>ការគ្រប់គ្រងឯកសារ
- _>សេវាកម្មបណ្ណាល័យ
- _>ការគ្រប់គ្រងបណ្ណាល័យ
- _>ការដឹកនាំសកម្មភាព
- _>បទបង្ហាញ
- ទាញយក
- _>កម្មវិធីហាត់វាយពាក្យ
- _>កម្មវិធីបណ្ណាល័យ
- _>កម្មវិធីគ្រប់គ្រងពិន្ទុ
- _>តេស្តសាកល្បង
- ទំព័រផ្សេងទៀត
- _>Blogger
- _>Coding
- _>Template
- អំពីយើងខ្ញុំ
- _>ទំនាក់ទំនង
- _>គោលការណ៍
- _>ការស្ទង់មតិ
- បញ្ជីមាតិកា
Showing posts with the label វេយ្យាករណ៍Show all
ចូរនិយាយពីសញ្ញាវណ្ណយុត្តិ និងសញ្ញាប្រយោគ ដែលបានប្រើនៅក្នុងភាសាខ្មែរ។
វណ្ណយុត្តិៈ គឺជាសញ្ញាទាំងឡាយដែលបង្កើតឡើងដើម្បីកែប្រែ ផ្តួលសំឡេងព្យញ្ជនៈ ឬពាក្យពេចន៍ខ្លះ ឲ្យសមស្របទៅតាមតម្រូវការប្រើប្រាស់ ក្នុងភាសារបស់យើង ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ សញ្ញាទាំងនេះ ក៏អាចជួយបំប្លែងសំឡេងនៃពាក្យខ្លះ ដែលមានប្រភពមកពីភាសាបាលី ឬសំស្ក្រឹតផងដែរ ។ វណ្ណយុត្តិទាំងឡាយចែកចេញជាពីរពួកគឺ៖ វណ្ណយុត្តិ ដែលបន្ថែមលើព្យញ្ជនៈ ដើម្បីលម្អៀងសព្ទឲ្យខ្លីឲ្យមានសូរផ្សេង ឲ្យប្លែកពី សំឡេង ដើម ។
ចូរនិយាយពីតួព្យញ្ជនៈខ្មែរ វគ្គព្យញ្ជនៈខ្មែរ គូព្យញ្ជនៈខ្មែរ សញ្ញាព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងសូរព្យញ្ជនៈខ្មែរ។
ព្យញ្ជនៈខ្មែរៈ មាន៣៣តួ ចែកជា៥វគ្គ និង១សេសវគ្គគឺ ៖ វគ្គ ក មាន ក ខ គ ឃ ង ។ វគ្គ ច មាន ច ឆ ជ ឈ ញ ។ វគ្គ ដ មាន ដ ឋ ឌ ឍ ណ ។ វគ្គ ត មាន ត ថ ទ ធ ន ។ វគ្គ ប មាន ប ផ ព ភ ម ។ ១សេសវគ្គ មាន យ រ ល វ ស ហ ឡ អ ។ ក្នុងនោះព្យញ្ជនៈពួកអមាន ១៥តួគឺ ក ខ ច ឆ ដ ឋ ណ ត ថ ប ផ ស ហ ឡ អ។ ព្យញ្ជនៈពួកអ៊មាន ១៨តួគឺ គ ឃ ង ជ ឈ ញ ឌ ឍ ទ ធ ន ព ភ ម យ រ ល វ។ គូព្យញ្ជនៈខ្មែរៈ មាន ២២គូគឺ (កគ) (ខឃ) (ង៉ង) (ចជ) (ឆឈ) (ញ៉ញ) (ដឌ) (ឋឍ) (ណន)(តទ) (ថធ) (បប៊) (ប៉ព) (ផភ) (ម៉ម) (យ៉យ) (រ៉រ) (ឡល) (វ៉វ) (សស៊) (ហហ៊) (អអ៊)។ សញ្ញាព្យញ្ជនៈខ្មែរៈ មាន ៤៤ ឬ៤៦គឺ ក គ ខ ឃ ង៉ ង ច…
តើទម្រង់កន្សោមនាមមានប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ?
ទម្រង់កន្សោមនាម មានបីប្រភេទគឺ ៖ ទម្រង់តូចបំផុតៈ មាននាម សព្វនាម (នាម + កំណត់)។ ទម្រង់រីករណបៈ មាន៤យ៉ាងគឺ៖ នាម ឬកន្សោមនាម + ពង្រីក (មានមុខងារជាគុណបទ)។ នាម ឬកន្សោមនាម + ពង្រីក (មានមុខងារជាឧបបទ)។ នាម ឬកន្សោមនាម + ពង្រីក (មានមុខងារជាកម្មបំពេញបទ)។ នាម ឬកន្សោមនាម + ពង្រីក (មានមុខងារជាឃ្លាគុណនាម)។ ទម្រង់រីកមិនរណបៈ មាន៣យ៉ាងគឺ៖ នាម + ឈ្នាប់ + នាម។ សព្វនាម + ឈ្នាប់ + សព្វនាម។ កន្សោមនាម + ឈ្នាប់ + កន្សោមនាម។
លក្ខណៈរបស់ព្យាង្គមានប៉ុន្មានបែប? អ្វីខ្លះ?
លក្ខណៈរបស់ព្យាង្គ មានពីរបែបគឺ៖ តាមមូលភេទអ‑អ៊ៈ ព្យាង្គមានពីរយ៉ាងគឺ៖ ព្យាង្គពួកអៈ មានសញ្ញាព្យញ្ជនៈដើមព្យាង្គពួកអ។ ព្យាង្គពួកអ៊ៈ មានសញ្ញាព្យញ្ជនៈដើមព្យាង្គពួកអ៊។ តាមលក្ខណៈខ្យល់ៈ ព្យាង្គមានបួនយ៉ាងគឺ៖ ព្យាង្គបើកៈ ជាព្យាង្គដែលមានស្រៈនៅខាងចុង និងមានទម្រង់ ពស ឬពពស។ ព្យាង្គបិទៈ ជាព្យាង្គដែលមានព្យញ្ជនៈនៅខាងចុង និងមានទម្រង់ ពសព ឬពពសព។ ព្យាង្គវែងៈ ជាព្យាង្គដែលមានស្រៈវែង។ ព្យាង្គខ្លីៈ ជាព្យាង្គដែលមានស្រៈខ្លី។
ដូចម្ដេចដែលហៅថាទំនាញសូរ? មានប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ?
ទំនាញសូរៈ ជាឥទ្ធិពលរបស់ព្យញ្ជនៈទី១ ឬព្យាង្គទី១នៃពួកអ ឬអ៊ ទៅ លើ ព្យញ្ជនៈទី២ ឬព្យាង្គទី២នៃពួកអ ឬអ៊ ដើម្បីបង្កើតបានពួកអ ឬអ៊ដូចគ្នា។ គេចែកទំនាញសូរជាពីរប្រភេទគឺ ៖ ទំនាញសូរលើពាក្យមួយព្យាង្គៈ (ព្យាង្គទី១នៃពួកអ + ព្យាង្គទី១នៃពួកអ៊=ពួកអ)។ ទំនាញសូរលើពាក្យ មួយព្យាង្គមាន២រូបមន្តគឺ៖ ធាតុទី១ + ធាតុទី២=ធាតុផ្សំ ស្ទះអ + ច្រមុះអ៊=ពួកអ ស្ទះអ + បង្ហូរអ៊=ពួកអ ធាតុទី១ + ធាតុទី២=ធាតុផ្សំ បង្ហូរអ (ស) + ច្រមុះអ៊=ពួកអ បង្ហូរអ (ស) + បង្ហូរអ៊=ពួកអ ទំនាញសូរលើពាក្យពីរព្យាង្គៈ (ព្យាង្គទី១លើព្យាង្គទី២)។ ទំនាញសូរលើពាក្យពីរព្យាង្គមាន៥រ…
ដូចម្ដេចដែលហៅថាព្យាង្គ? មានប៉ុន្មានទម្រង់? អ្វីខ្លះ? ដូចម្ដេចដែលហៅថាសទ្ទនៅក្នុងព្យាង្គ? មានប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ?
ព្យាង្គៈ ជាសូររួមនៃសទ្ទ ដែលបន្លឺឡើង តែមួយ បន្សាយ សំឡេង។ ព្យាង្គ មាន ៤ទម្រង់គឺ៖ ទម្រង់[ពស]: កើតពីព្យញ្ជនៈ + ស្រៈ។ ទម្រង់[ពសព]: កើតពីព្យញ្ជនៈ + ស្រៈ + ព្យញ្ជនៈ។ ទម្រង់[ពពស]: កើតពីព្យញ្ជនៈ + ព្យញ្ជនៈ + ស្រៈ។ ទម្រង់[ពពសព]: កើតពីព្យញ្ជនៈ + ព្យញ្ជនៈ + ស្រៈ + ព្យញ្ជនៈ។ សទ្ទនៅក្នុងព្យាង្គៈ ជាសូរសំឡេងនៅក្នុងព្យាង្គនីមួយៗ។ សទ្ទនៅក្នុងព្យាង្គ មានបី ប្រភេទគឺ៖
ដូចម្ដេចដែលហៅថាព្យញ្ជនៈផ្សំ? មានប៉ុន្មានទម្រង់? អ្វីខ្លះ?
ព្យញ្ជនៈផ្សំៈ ជាសូររួមនៃព្យញ្ជនៈពីរ ឬបីដែលគ្មាន ស្រៈនៅ ចន្លោះ សូ រ ទាំងនោះទេ។ ទម្រង់ព្យញ្ជនៈផ្សំមាន១០ទម្រង់គឺ៖ ព្យញ្ជនៈផ្សំ=ស្ទះ + ស្ទះ។ ព្យញ្ជនៈផ្សំ=ស្ទះ + ច្រមុះ។ ព្យញ្ជនៈផ្សំ=ស្ទះ + បង្ហូរត្រដុស។ ព្យញ្ជនៈផ្សំ=ច្រមុះ + ស្ទះ។ ព្យញ្ជនៈផ្សំ=ច្រមុះ + ច្រមុះ។
ដូចម្ដេចដែលហៅថាសូរព្យញ្ជនៈ? មានប៉ុន្មានបញ្ចែក? អ្វីខ្លះ?
សូរព្យញ្ជនៈ ជាសូរសំឡេងដែល កើតមកពីដំណើរខ្យល់ តាម បំពង់ សំឡេង បន្លឺឡើង ដោយមានទំនប់ប្រកប ដោយភាព ពុំច្បាស់លាស់។ គេអាច ចែកសូរ ព្យញ្ជនៈតាមលក្ខណៈបី បញ្ចែក គឺ៖ តាមលក្ខណៈខ្យល់ៈ គេចែកសូរព្យញ្ជនៈជាបីប្រភេទគឺ៖ ព្យញ្ជនៈខ្យល់ស្ទះ: ជាព្យញ្ជនៈដែលបន្លឺឡើងដោយមានការរៀបចំ ប ម្រឹ ង និងបំលាស់ ប្ដូរកន្លែងនៃប្រដាប់សំឡេង។ ព្យញ្ជនៈខ្យល់ស្ទះមានពីរគឺព្យញ្ជនៈខ្យល់ស្ទះមានខ្យល់ (ខឃ ឆឈ ឋឍ ថធ ផភ) និងព្យញ្ជនៈខ្យល់ស្ទះគ្មានខ្យល់ (កគ ចជ ដឌ តទ បប៊ ប៉ព អអ៊)។ ព្យញ្ជនៈខ្យល់ច្រមុះ: ជាព្យញ្ជនៈដែលបន្លឺឡើងដោយមានភាពរំពងក្នុងច្រមុះ។ព្យញ្ជនៈខ្យល់…
ដូចម្ដេចដែលហៅថាព្យញ្ជនៈទោល? តាមលក្ខណៈបន្លឺតើគេអាចចែកព្យញ្ជនៈទោលជាប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ?
ព្យញ្ជនៈទោលៈ ជាព្យញ្ជនៈដើមព្យាង្គ ឬជាព្យញ្ជនៈ ចុងព្យាង្គ ដែល ប្រើ ក្នុងការ ប្រកប សូរ។ តាមលក្ខណៈ បន្លឺ គេ អាច ចែកព្យញ្ជនៈទោលជា៨ប្រភេទគឺ ៖ ព្យញ្ជនៈបបូរមាត់ៈ កើតត្រង់បបូរមាត់ មានបប៊ ប៉ព ផភ ម៉ម។ ព្យញ្ជនៈធ្មេញៈ កើតត្រង់ធ្មេញមុខ មានវ៉វ។ ព្យញ្ជនៈក្រអូមមុខៈ កើតត្រង់ក្រអូមមុខ មានរ៉រ។
ដូចម្ដេចដែលហៅថាសញ្ញាស្រៈ? មានប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ?
សញ្ញាស្រៈ ជារូបរាងរបស់ស្រៈសម្រាប់កត់សូរសំឡេងស្រៈ។ សញ្ញា ស្រៈមាន ពីរ ប្រភេទ គឺ ៖ សញ្ញាស្រៈនិស្ស័យៈ ជាសញ្ញាស្រៈសម្រាប់ប្រើភ្ជាប់អាស្រ័យជាមួយព្យញ្ជនៈដើម្បីកត់សូរស្រៈ។ សញ្ញាស្រៈនិស្ស័យមានពីរប្រភេទគឺ ៖ សញ្ញាស្រៈកប់តួៈ ជាសញ្ញាស្រៈសម្រាប់កត់សូរស្រៈ(អ) (អ់) (អ៊) និង(អ៊់) ដែលកប់ក្នុងព្យញ្ជនៈ ទាំង ៣៣តួ។ សញ្ញាស្រៈភ្ជាប់តួៈ ជាសញ្ញាស្រៈសម្រាប់ប្រើជាមួយសញ្ញាព្យញ្ជនៈពួកអផង ពួកអ៊ ផង។ សញ្ញា ស្រៈ ភ្ជាប់តួមានពីរប្រភេទគឺ ៖
ដូចម្ដេចដែលហៅថាមូលភេទអ អ៊ ?តាមរយៈមូលភេទអ អ៊ តើគេអាចចែកសូរជាប៉ុន្មានយ៉ាង? អ្វីខ្លះ? ដូចម្ដេចដែលហៅថាសូរស្រៈ? មានប៉ុន្មានបញ្ចែក? អ្វីខ្លះ?
មូលភេទ អ‑អ៊ៈ ជាលក្ខណៈពិសេសរបស់ភាសាខ្មែរដែលទាមទារឲ្យស្រៈ ព្យញ្ជនៈ និង ព្យាង្គត្រូវគោរព ហើយចែក សូរ ជា បីយ៉ាងគឺ ៖ សូរស្រៈ មានពីរពួកគឺសូរស្រៈពួកអ និងសូរស្រៈពួកអ៊។ សូរព្យញ្ជនៈ មានពីរពួកគឺសូរព្យញ្ជនៈពួកអ និងសូរព្យញ្ជនៈពួកអ៊។ សូរព្យាង្គ មានពីរពួកគឺសូរព្យាង្គពួកអ និងសូរព្យាង្គពួកអ៊។ សូរស្រៈ ជាសូរសំឡេងដែលកើតមកពីដំណើរខ្យល់តាមបំពង់សំឡេង បន្លឺឡើង ដោយ គ្មានទំនប់ប្រកបដោយ ភាពច្បាស់លាស់។ គេអាចចែកសូរស្រៈ តាម បញ្ចែកបីយ៉ាងគឺ៖ បញ្ចែក អ‑អ៊ៈ តាមមូលភាព អ‑អ៊ គេអាចចែកសូរស្រៈជាបីពួកគឺ ៖ សូរស្រៈពួកអៈ មាន១៧សូរគឺ(អ) (អ់) (អា) (អា់) (អិ)…
ដូចម្ដេចដែលហៅថាការបន្លឺសំឡេង? មានប៉ុន្មានលក្ខណៈ? អ្វីខ្លះ?
ការបន្លឺសំឡេងៈ ជាការបង្កើតសូរសំឡេង ដោយពឹងផ្អែក លើកា រ រៀប ចំប្រដាប់ សំឡេង ចលនាខ្យល់ និងភាពឮ។ គេចែកការ បន្លឺសំឡេង តាម លក្ខណៈ បី យ៉ាង រួមមាន៖ លក្ខណៈបន្លឺៈ សំដៅលើរបៀបរៀបចំនិងចលនានៃប្រដាប់សំឡេង។ ប្រដាប់សំឡេង ចែកជាពីរ ប្រភេទគឺ៖ ប្រដាប់បន្លឺៈ ជាប្រដាប់សំឡេង ដែលមានចលនាអាចកម្រើក និងផ្លាស់ប្ដូរកន្លែងបាន ហើយស្ថិត នៅ ក្រោមប្រហោងមាត់។ប្រដាប់បន្លឺមានបួនគឺ បបូរមាត់ក្រោម ធ្មេញ ក្រោម អណ្ដាត និងខ្សែសំឡេង។
ដូចម្ដេចដែលហៅថាវិធីកម្លាយ? មានប៉ុន្មានបែប? អ្វីខ្លះ?
វិធីកម្លាយៈ ជាវិធីបង្កើតពាក្យឲ្យសម្បូរបែបក្នុងភាសាខ្មែរ ដោយពឹង ផ្អែកលើពាក្យ ឫ ស និងផ្នត់កម្លាយ។ វិធីកម្លាយមានពីរបែបគឺ៖ វិធីកម្លាយតាមផ្នត់ដើមៈ ជាការបន្ថែមផ្នត់នៅខាងដើមពាក្យ ឫ ស ដើម្បីបង្កើតពាក្យកម្លាយ។ វិធីកម្លាយតាមផ្នត់ដើមមានទម្រង់បួនយ៉ាងគឺ៖ ផ្នត់ដើមទម្រង់(ព‑): កើតមកពីព្យញ្ជនៈទោលតែមួយនៅខាងដើមពាក្យ ឫ ស មានសូរ សំឡេងតែមួយព្យាង្គ។ ផ្នត់ដើមទម្រង់(ព‑) មានច្រើនយ៉ាងដូចជា ផ្នត់ដើម(ក‑) ផ្នត់ដើម(ច‑) ផ្នត់ដើម (ជ‑) ផ្នត់ដើម(ត‑) ផ្នត់ដើម(ទ‑) ផ្នត់ដើម (ប‑) ផ្នត់ដើម (ម‑) ផ្នត់ដើម (ស‑) ...។ ផ្នត់ដើមទម្រង់(ពស‑): កើតមកពីព្យញ្ជនៈទោលតែមួយ …
តើល្បះមានប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ?
ល្បះមានបីប្រភេទគឺ៖ ល្បះទោលៈ ជាល្បះដែលមានទម្រង់តូចបំផុត កើតឡើងដោយកន្សោមនាមប្រធាន និងកន្សោម កិរិយា។ ល្បះទោលមានប្រាំបួនទម្រង់ តែទម្រង់សំខាន់ៗមាន តែបួន ទម្រង់ គឺ៖ ល=កន + កកិ (កិ)។ ល=កន + កកិ (កិ + កន)។ ល=កន + កកិ (កិ + កមធ)។ ល=កន + កកិ (កិ + កន + កមធ)។ ល=កន + កកិ (កិ + កន ឬគុ ( មានមុខងារជាគុណប្រធាន) ) ។
ដូចម្ដេចដែលហៅថាល្បះ? មានប៉ុន្មានបែប? អ្វីខ្លះ?
ល្បះ: ជាកន្សោមពាក្យដែលមានន័យគ្រប់គ្រាន់ ស្ដាប់បាន ហើយបញ្ចប់ ដោយសញ្ញាខណ្ឌ(។) សញ្ញាសួរ(?) និងសញ្ញាឧទាន(!)។ ល្បះមានបួនបែបគឺ៖ ល្បះបញ្ជាក់ៈ ជាល្បះដែលប្រាប់ព័ត៌មាន ឬដំណឹងផ្សេងៗហើយបញ្ចប់ដោយសញ្ញាខណ្ឌ។ ល្បះបញ្ជាៈ ជាល្បះដែលប្រើសម្រាប់បង្គាប់បញ្ជា ឲ្យដំប ូ ន្មាន សំណូមពរ ឬអង្វរ ហើយបញ្ចប់ដោយសញ្ញាខណ្ឌ។ ល្បះសំណួរៈ ជាល្បះដែលសួររកព័ត៌មាន ឬដំណឹងផ្សេងៗ ហើយបញ្ចប់ដោយសញ្ញាសួរ។ ល្បះឧទានៈ ជាល្បះដែលប្រើសម្រាប់បង្ហាញពីអារម្មណ៍រំភើប ភ័យព្រួយ រន្ធត់ ស្ងើច សរសើរ ភ័យ ខ្លាច ...ហើយបញ្ចប់ដោយសញ្ញាឧទាន។
ដូចម្ដេចដែលហៅថាឈ្នាប់? មានប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ? តើឃ្លារណបមានប៉ុន្មានយ៉ាង? អ្វីខ្លះ?
ឈ្នាប់ ឬចំណងឈ្នាប់ៈ ជាពាក្យសម្រាប់ចងភ្ជាប់ ធាតុផ្សេងៗ នៅក្នុង ល្បះ។ ឈ្នាប់ មាន ពីរប្រភេទគឺ៖ ឈ្នាប់ចងៈ ជាពាក្យសម្រាប់ចងភ្ជាប់ពាក្យ និងពាក្យ(ថ្នាក់ពាក្យដូចគ្នា) ឃ្លា និងឃ្លា ល្បះ និង ល្បះ (មិនរណបគ្នា) នៅក្នុងល្បះ។ ឈ្នាប់ឃ្លាៈ ជាពាក្យសម្រាប់ ចងភ្ជាប់ល្បះ និងល្បះ ដើម្បីបង្កើតឃ្លារណបនៅក្នុងល្បះផ្សំ។ ឃ្លា រណប មានបី យ៉ាង គឺ៖
ដូចម្ដេចដែលហៅថាធ្នាក់? តើកន្សោមមានធ្នាក់មានមុខងារអ្វីខ្លះ?
ធ្នាក់ ឬចំណងធ្នាក់ៈ ជាពាក្យសម្រាប់ផ្សំជាមួយពាក្យដទៃ ដើម្បីបង្កើត កន្សោមមាន ធ្នាក់។ កន្សោមមានធ្នាក់មានមុខងារបួនយ៉ាងគឺ៖ ជាកម្មបំពេញបទៈ បើវាជាធាតុសំណង់របស់កន្សោមនាម។ ជាកម្មបទមិនផ្ទាល់ៈ បើវាជាធាតុសំណង់របស់កន្សោមកិរិយា។ ជាកម្មទេសកាលៈ បើវាជាធាតុសំណង់របស់កន្សោមកិរិយា។ ជាកម្មភ្នាក់ងារៈ បើវាជាធាតុសំណង់របស់កន្សោមកិរិយា។
ដូចម្ដេចដែលហៅថាគុណកិរិយា? មានចំណាត់ថ្នាក់សំខាន់ៗអ្វីខ្លះ? ចូរបកស្រាយពន្យល់។
គុណកិរិយា ឬកិរិយាវិសេសន៍ៈ ជាពាក្យសម្ដីសម្រាប់ ប្រាប់លក្ខណៈ របស់កិរិយាសព្ទ គុណនាម និងគុណកិរិយា នៅក្នុងល្បះ។ គុណកិរិយា មានប្រាំ ចំណាត់់ ថ្នាក់គឺ៖ គុណកិរិយាកាលៈ ជាពាក្យសម្រាប់បញ្ជាក់ពីពេលវេលារបស់កិរិយាសព្ទ គុណនាម និងគុណកិរិយា នៅ ក្នុងល្បះ។ គុណកិរិយាកន្លែងៈ ជាពាក្យសម្រាប់បញ្ជាក់ពីទីកន្លែងរបស់កិរិយាសព្ទ គុណនាម និងគុណកិរិយា នៅក្នុងល្បះ។ គុណកិរិយាបំណែបៈ ជាពាក្យសម្រាប់បញ្ជាក់ពីបែបបទរបស់កិរិយាសព្ទ គុណនាម និងគុណកិរិយា នៅក្នុងល្បះ។
ដូចម្ដេចដែលហៅថាកិរិយាសព្ទ? មានចំណាត់ថ្នាក់សំខាន់ៗអ្វីខ្លះ? ចូរបកស្រាយពន្យល់។
កិរិយាសព្ទៈ ជាពាក្យសម្ដីសម្រាប់សម្ដែងនូវអំពើរបស់ ប្រធាន។ កិរិយា សព្ទមាន ចំណាត់ថ្នាក់ ដូចជា៖ កិរិយាសុទ្ធៈ ជាកិរិយាសព្ទដែលសម្ដែងនូវអំពើរបស់ប្រធាន ដែលធ្វើឡើងដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់។ កិរិយាហេតុៈ ជាកិរិយាសព្ទដែលសម្ដែងនូវអំពើរបស់ប្រធាន ដែលធ្វើឡើងគ្រាន់តែជាហេតុដើម ចមប៉ុណ្ណោះ។ កិរិយាសកម្មៈ ជាកិរិយាសព្ទដែលត្រូវការកម្មបទ។ កិរិយាសកម្មមានពីរគឺ៖ កិរិយាសកម្មផ្ទាល់ (នៅជាប់ខាងឆ្វេងកម្មបទផ្ទាល់)។ កិរិយាសកម្មមិនផ្ទាល់ (នៅជាប់ខាងឆ្វេងកម្មបទមិនផ្ទាល់)។ កិរិយាអកម្មៈ ជាកិរិយាសព្ទដែលមិនត្រូវការកម្មបទ។
ដូចម្ដេចដែលហៅថាគុណនាម? មានចំណាត់ថ្នាក់សំខាន់ៗអ្វីខ្លះ? ចូរបកស្រាយពន្យល់។
គុណនាមៈ ជាពាក្យសម្ដីសម្រាប់សម្ដែងសភាពលក្ខណៈរបស់នាម។ គុណនាមមាន ពីរ ប្រភេទគឺ៖ គុណនាមប្រក្រតីៈ ជាពាក្យសម្រាប់ប្រាប់លក្ខណៈធម្មតារបស់នាម។ គុណនាមកំណត់ៈ សម្រាប់កំណត់បង្ហាញ សភាព ចម្ងាយ... របស់ នាម។ គុណ នាម កំណត់ មាន ប្រាំ ប្រភេទគឺ៖ គុណនាមចង្អុលៈ សម្រាប់ចង្អុលបង្ហាញឲ្យឃើញច្បាស់ពីទីជិត ឬទីឆ្ងាយ ក្នុងស្ថានភាពបែបណា មួយ។
