ប្រធានទី៣០៖ គេថា "នារីបានរួមវិភាគទានយ៉ាងធំធេងចំពោះសង្គមជាតិ និង គ្រួសារ​"។ ចូរពន្យល់ដោយបញ្ជាក់ពីសកម្មភាពរបស់នារីក្នុងរឿងភូមិតិរច្ឆាន និង រឿងគូលីកំណែន។

ប្រធានទី៣០៖ គេថា "នារីបានរួមវិភាគទានយ៉ាងធំធេងចំពោះសង្គមជាតិ និង គ្រួសារ​"។ ចូរពន្យល់ដោយបញ្ជាក់ពីសកម្មភាពរបស់នារីក្នុងរឿងភូមិតិរច្ឆាន និង រឿងគូលីកំណែន។

សេចក្តីអត្ថាធិប្បាយ                ចំពោះការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិកាលពីសម័យមុនក៏ដូចជាសម័យបច្ចុប្បន្នដែរគេត្រូវការចាំបាច់នូវការចូលរួមពីកម្លាំងរបស់នារីភេទ។តាមរយៈប្រវត្តិសាស្រ្តនិងទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីខ្មែរសង្គមខ្មែរយើងបាលើកតម្កើងស្រ្តីជាធំ។ទាំងនេះបញ្ជាក់ថាស្រ្តីមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសង្គមខ្មែរ។ស្របទៅនឹងទស្សនៈខាងលើនេះហើយទើបមានមតិមួយយល់ថា"នារីបានរួមវិភាគទានយ៉ាងធំធេងចំពោះសង្គមជាតិនិងគ្រួសារ​"។                តើនារីបានចូលរួមសកម្មភាពអ្វីខ្លះចំពោះការអភិវឌ្ឍន៍សង្គមជាតិនិងគ្រួសារ?                ដើម្បីងាយស្រួលដល់ការបកស្រាយនូវចំណាោទបញ្ហា…

ប្រធានទី២៩៖ ពាក្យចាស់បុរាណមួយឃ្លាពោលថា ” កុំទុំមុនស្រគាល ” តើ ពាក្យមួយឃ្លានេះមានអត្ថន័យដូចម្តេច? ចូរពន្យល់។

ប្រធានទី២៩៖ ពាក្យចាស់បុរាណមួយឃ្លាពោលថា ” កុំទុំមុនស្រគាល ” តើ ពាក្យមួយឃ្លានេះមានអត្ថន័យដូចម្តេច? ចូរពន្យល់។

សេចក្តីអធិប្បាយ                ជាទូទៅនៅលើសកលលោក មនុស្សសត្វ និងរុក្ខជាតិទាំងអស់ដែលរស់នៅលើផែនដីនេះ រមែងតែងតែមានការរីកចំរើនលូតលាស់ ទៅមុខជាលំដាប់ឥតឈប់ឈរ តាមធម្មជាតិកំណត់អោយទីទៃៗពីគ្នាដោយឡែកៗពីគ្នាទៅតាមសភាពលក្ខណៈរបស់ខ្លួន មិនថាមនុស្ស សត្វ ឬរុក្ខជាតិនោះឡើយ ។ហើយការរីកលូតលាស់ដុះដាលនេះ ទាល់តែត្រូវប្រព្រឹត្តិទៅតាមលក្ខណៈ ទៅតាមតំណាក់កាលរបស់វាទើបល្អប្រសើរ។ ការរីកលូតលាស់ទៅតាមពេលវេលា ទៅតាមកាលកំណត់ចែងទៅតាមធម្មជាតិ អ្វីក៏ដោយវាប្រាកដជាល្អ ។ ហេតុនេះហើយ ទើបមានពាក្យមួយឃ្លាពោលថា “កុំទុំមុនស្រគាល”។                 តើពាក្យខាងលើនេះមានអត្ថន័យបែបណា?                ដើម្ប…

ប្រធានទី២៨៖ មតិមួយពោលថា ” មរណភាពរបស់ទុំបណ្តាលមកពីសេចក្តីសស្នេហា“។ ឯមតិមួយទៀតថា ” មរណភាពរបស់ទុំបណ្តាលមកពី អំណាចផ្តាច់ការនៃសង្គម “។ ចូរពិភាក្សាមតិខាងលើ។

ប្រធានទី២៨៖ មតិមួយពោលថា ” មរណភាពរបស់ទុំបណ្តាលមកពីសេចក្តីសស្នេហា“។ ឯមតិមួយទៀតថា ” មរណភាពរបស់ទុំបណ្តាលមកពី អំណាចផ្តាច់ការនៃសង្គម “។ ចូរពិភាក្សាមតិខាងលើ។

សេចក្តីអធិប្បាយ                រឿង​ទុំ​ទាវ​​ជា​ស្នា​ដៃ​ដ៏​អស្ចារ្យ​បំផុត ហើយ​វា​បាន​ចោទ​ជា​បញ្ហាជា​ច្រើន​សំ​រាប់​អ្នក​សិក្សា​លើក​មក​បក​ស្រាយ បញ្ចប់​នៃ​រឿង​អ្នក​និពន្ធ​បាន​អោយ​តួអង្គ​ទុំ​ស្លាប់​យ៉ាង​ខ្លោច​ផ្សា​បំ​ផុត​។ សេចក្តី​ស្លាប់​របស់​ទុំ​បាន​បង្កើត​ចេញ​ជា​មតិ​ពីរ​ផ្សេង​គ្នា។ មតិមួយ​ពោល​ថា ” មរណ​ភាព​របស់​ទុំបណ្តាល​មក​ពី​សេចក្តី​ស្នេហា “ ឯមតិ​មួយ​ទៀត​បាន​ពោល​ផ្សេង​ថា ” មរណ​ភាព​របស់​ទុំ​បណ្តាល​មក​ពី​អំណាច​ផ្តាច់​ការ​នៃ​សង្គម “ ។                តើ​ការ​អះ​អាង​នៃ​មតិ​ទាំង​ពីរ​នេះ​ មួយ​ណា​ត្រឹម​ត្រូវជាង?                ជា​គន្លឹះ​នៃ​ការ​ដោះ​ស្រាយ…

ប្រធានទី២៧៖ ក្នុងពុទ្ធិឱវាទបានអប់រំកុំឲ្យពោលពាក្យមុសា។ ចំណែកបុព្វបុរសខ្មែរក៏បានប្រដៅអប់រំកុំឲ្យ​ភូតកុហកដែរ។ ដូច្នេះទើបមានមតិមួយពោលថា "ពាក្យភូតច្រើនចាញ់អាត្មា"។ តើពាក្យភូតពិតជា​​ចាញ់អាត្មាមែនដែរ ឬទេ? ចូរពិភាក្សាដោយលើកយកអំណះអំណាងក្នុងការរស់នៅ និងក្នុងអក្សរ​សិល្ប៍មកបញ្ជាក់។

ប្រធានទី២៧៖ ក្នុងពុទ្ធិឱវាទបានអប់រំកុំឲ្យពោលពាក្យមុសា។ ចំណែកបុព្វបុរសខ្មែរក៏បានប្រដៅអប់រំកុំឲ្យ​ភូតកុហកដែរ។ ដូច្នេះទើបមានមតិមួយពោលថា "ពាក្យភូតច្រើនចាញ់អាត្មា"។ តើពាក្យភូតពិតជា​​ចាញ់អាត្មាមែនដែរ ឬទេ? ចូរពិភាក្សាដោយលើកយកអំណះអំណាងក្នុងការរស់នៅ និងក្នុងអក្សរ​សិល្ប៍មកបញ្ជាក់។

សេចក្តីអធិប្បាយ          អណ្តាតមានតួនាទីសម្រាប់គ្រលាស់បញ្ចេញសូរសៀងពាក្យសម្តីសម្រាប់ប្រាស្រ័យទាក់ទង​គ្នា។ ប៉ុន្តែពាក្យពេចន៍ដែលរលាស់ចេញមកនោះអាចមានប្រយោជន៍ ឬគ្មានប្រយោជន៍ ពាក្យពិត ឬមិនពិត អាស្រ័យលើចេតនា វិចារណញ្ញាណរបស់អ្នកនិយាយ។ អាស្រ័យហេតុនេះទើបព្រះសម្មា​សម្ពុទ្ធបានបញ្ញត្តិនៅក្នុងនិច្ចសីលត្រង់សិក្ខាបទទី៤ មិនឲ្យពោលពាក្យមុសា។ ចំណែកបុព្វបុរស​ខ្មែរក៏បានអប់រំប្រៀនប្រដៅដល់បុត្រធីតាកុំឲ្យពោលពាក្យកុហកដែរ ដោយលោកបានលើកជាសុ​ភាសិតមួយឃ្លាថា "ពាក្យភូតច្រើនចាញ់អាត្មា"។         តើពំនោលខាងលើពិតជាត្រឹមត្រូវទាំងស្រុង ឬទេ?          មុននឹងបកស្រាយប្រធានខាងល…

ប្រធានទី២៦៖ មតិខ្លះយល់ថា “ការធ្លាក់ចុះនៃអរិយធម៌ខ្មែរគឺដោយសារជំនួបឥទ្ធិពលអរិយធម៌បរទេស”។ ឯមតិខ្លះទៀតយល់ថា “ដោយសារជំនួបឥទ្ធិពលអរិយធម៌បរទេសនេះហើយ ទើបអរិយធម៌ខ្មែរលូតលាស់”។ តើការយល់ឃើញទាំងពីរខាងលើនេះណាមួយសមហេតុផងជាង? ចូរពិចារណា។

ប្រធានទី២៦៖ មតិខ្លះយល់ថា “ការធ្លាក់ចុះនៃអរិយធម៌ខ្មែរគឺដោយសារជំនួបឥទ្ធិពលអរិយធម៌បរទេស”។ ឯមតិខ្លះទៀតយល់ថា “ដោយសារជំនួបឥទ្ធិពលអរិយធម៌បរទេសនេះហើយ ទើបអរិយធម៌ខ្មែរលូតលាស់”។ តើការយល់ឃើញទាំងពីរខាងលើនេះណាមួយសមហេតុផងជាង? ចូរពិចារណា។

សេចក្តីអធិប្បាយ ​​​​​​​​​​​​              គ្រប់ជាតិសាសន៍ ដែលមានឈ្មោះនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រតែមានអរិយធម៌ជាគ្រឿងសំគាល់​របស់ជាតិខ្លួនច្បាស់លាស់។ អរិយធម៌របស់ជាតិសាសន៍មួយមិនអាចនៅតែ​ឯកឯងបាននោះទេ តែមានមានបណ្តូរទំនាក់ទំនងជាមួយអរិយធម៌ជាតិសាសន៍ដទៃទៀត។ ប៉ុន្តែការផ្លាស់ប្តូរ ការទទួលយកទាំងនោះ វាផ្តល់ផលវិជ្ជមានផង និងអវិជ្ជមានផង។ វិភាគជុំវិញបញ្ហានេះ មានមតិខ្លះយល់ថា “ការធ្លាក់ចុះនៃអរិយធម៌ខ្មែរគឺដោយសារជំនួបឥទ្ធិពលអរិយធម៌បរទេស ឯមតិខ្លះទៀតយល់ថា “ដោយសារជំនួបឥទ្ធិពលអរិយធម៌បរទេសនេះហើយ ទើបអរិយធម៌ខ្មែរលូតលាស់”។           តើការយល់ឃើញទាំងពីរនេះមួយណាសមហេតុផលជាង?         …

ប្រធានទី២៥៖ មានមតិមួយលើកឡើងថា "មានតែចំណេះវិជ្ជាតែមួយមុខប៉ុណ្ណោះដែលអាចដឹកនាំ​មនុស្សទៅរកភាពថ្លៃថ្នូរបាន" ចុះអ្នកវិញយល់យ៉ាងណា? ចូរពិចារណា។

ប្រធានទី២៥៖ មានមតិមួយលើកឡើងថា "មានតែចំណេះវិជ្ជាតែមួយមុខប៉ុណ្ណោះដែលអាចដឹកនាំ​មនុស្សទៅរកភាពថ្លៃថ្នូរបាន" ចុះអ្នកវិញយល់យ៉ាងណា? ចូរពិចារណា។

សេចក្តីអធិប្បាយ          មនុស្សម្នាក់ៗនៅលើពិភពលោកយើងនេះ សុទ្ធតែមានបំណងប្រាថ្នាចង់រស់នៅមានសុភ​មង្គល មានកិត្តិយស មានការងារល្អធ្វើនៅក្នុងសង្គម។ ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលបំណងនេះ លុះ​ត្រាតែម្នាក់ៗតោងចាប់យកចំណេះវិជ្ជាឲ្យបានមត់មាំ និងជ្រៅជ្រះ លុះត្រាតែម្នាក់ៗតោងចាប់យក​ចំណេះវិជ្ជាឲ្យបានមត់មាំ និងជ្រៅជ្រះ ទើបជីវិតមានភាពភ្លឺស្វាងត្រចះត្រចង់។ ហេតុដូច្នេះហើយ​ទើបមានមតិមួយលើកឡើងថា "មានតែចំណេះវិជ្ជាតែមួយមុខប៉ុណ្ណោះដែលអាចដឹកនាំមនុស្សទៅ​រកភាពថ្លៃថ្នូរបាន"។           តើមតិនេះត្រឹមត្រូវដែរ ឬទេ?          មុននឹងពិភាក្សាវែកញែកនូវប្រធានខាងលើឲ្យបានក្បោះក្បាយហើយ…

ប្រធានទី២៤៖ មានទស្សនៈមួយពោលថា "ភាសាបាលីសំស្រ្កឹតជាម្តាយនៃភាសាខ្មែរ"។ តើមតិនេះត្រឹម​ត្រូវដែរ ឬទេ? ចូរពិភាក្សាដោយលើកយកសេចក្តីអះអាងមកបញ្ជាក់។

ប្រធានទី២៤៖ មានទស្សនៈមួយពោលថា "ភាសាបាលីសំស្រ្កឹតជាម្តាយនៃភាសាខ្មែរ"។ តើមតិនេះត្រឹម​ត្រូវដែរ ឬទេ? ចូរពិភាក្សាដោយលើកយកសេចក្តីអះអាងមកបញ្ជាក់។

សេចក្តីអធិប្បាយ          នៅក្នុងសកលលោកយើងនេះ គេសង្កេតឃើញប្រទេសដែលនៅភូមិផងក្បែររបងជាមួយគ្នា តែងតែមានទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នាទៅវិញទៅមកលើគ្រប់វិវស័យ។ ក្នុងនោះដែរគេសង្កេតឃើញ​ការប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរភាគច្រើនបានខ្ចីមកពីភាសាបាលីសំស្រ្កឹត ដែលជាហេតុនាំឲ្យមានទស្សនៈ​មួយពោលថា "ភាសាបាលី សំស្រ្កឹតជាម្តាយនៃភាសាខ្មែរ"។          តើមតិខាងលើនេះត្រឹមត្រូវដែរ ឬទេ?          ដើម្បីជាជំនួយក្នុងការបកស្រាយវែកញែករកឲ្យឃើញច្បាស់នូវទស្សនៈខាងលើ ជាបឋម​យើងត្រូវយល់ន័យនៃពាក្យគន្លឹះជាមុនសិន។ "ភាសា" គឺជាពាក្យ ឬសម្តីដែលប្រើសម្រាប់ទាក់ទង​គ្នា ឬសម្តែងមនោសញ្ជេតនាប្រាប់គ្…